1500 گرم نـاشناخته

نویسنده: محمود حاج‌زمان شماره: 191
‌مغز انسان پیچیده‌ترین دستگاه دنیاست. شاید به همین دلیل باشد که دست بشر برای سال های زیادی از درک ماهیت و نحوه‌ی عملکرد آن کوتاه بوده است...
 ‌مغز انسان پیچیده‌ترین دستگاه دنیاست. شاید به همین دلیل باشد که دست بشر برای سال های زیادی از درک ماهیت و نحوه‌ی عملکرد آن کوتاه بوده است. حتی امروزه هم پیشرفت دانش درباره‌ی این اندام مهم که بین گوش‌های ما قرار گرفته است، به‌کندی صورت می‌گیرد. در این نوشته قصد داریم با دانشمندان پیشرو و ابزارهایی که ما را به این دانش رسانده‌اند،ازنمایش جالینوس و کارهای ویلیس گرفته تایافته‌ی بروکا و پیشرفت‌های حاصل شده توسط fMRI آشنا شویم.

رم؛ قرن دوم پس از میلاد. جمعی از فلاسفه و سیاستمداران جمع شده‌اند تا به تماشای «جالینوس حکیم» بنشینند؛ «ایزدان پزشکی» دوران که قرار است نمایشی عمومی را روی یک خوک اجرا کند. جیغ‌های ممتد خوک ناگهان خاموش می‌شود، زیرا جالینوس عصب حنجره‌ای حیوان را قطع می‌کند؛ رشته‌ای عصبی که از تارهای صوتی حنجره به سمت مغز می‌رود. صدای نفس‌های بریده‌ی ناشی از شگفتی حضار فضا را پر می‌کند، اما چرا آن‌ها تا این حد تعجب کرده و هول شده‌اند؟ پاسخ ساده است: همین الان جالینوس ثابت کرده که این «مغز» و نه «قلب» است که مسئول کنترل رفتار است.
برای ما که در دوران فعلی به دنیا آمده‌ایم، شاید نمایش خوک جالینوس به هیچ عنوان شاهکار محسوب نشود، اما «چارلز گراس» تاریخ‌نگار این حادثه را با عنوان «یکی از مشهورترین نمایش‌های کالبدشناسی تمام اعصار» توصیف می‌کند؛ اگرچه جالینوس نخستین کسی نبود که اهمیت عملکردی مغز را درک کرده بود، اما نخستین کسی بود که آزمایشی عمومی ترتیب داد که از این ایده حمایت می‌کرد...