عجيب ولی واقعی

چو دیوان چشم بر هم زدند

نویسنده: نازیلا ناظمی
داستان دل‌نازکی زمین ایرانشهر، داستان تازه‌ای نیست. قرن‌هاست که مردمان این سرزمین آن را می‌شناسند و با آن مدارا می‌کنند. پیشینیان ما معتقد بودند «چَشمگان دیوان» (دیوان زلزله) چون چشم بر هم زنند، زمین تاب نیاورد و چون تنی وامانده از سرما، بر خود بلرزد...
داستان دل‌نازکی زمین ایرانشهر، داستان تازه‌ای نیست. قرن‌هاست که مردمان این سرزمین آن را می‌شناسند و با آن مدارا می‌کنند. پیشینیان ما معتقد بودند «چَشمگان دیوان» (دیوان زلزله) چون چشم بر هم زنند، زمین تاب نیاورد و چون تنی وامانده از سرما، بر خود بلرزد. در واقع آن‌ها زلزله را حاصل سرکشی دیوان می‌دانستند و البته گاه حاصل بی‌صبری و دلگیری کوه و دشت؛ گرچه همان طبیعت که گاه‌وبیگاه خشم می‌گرفت، به گذشتگان ما آموخته بود که کجا و چطور خانه و کاشانه فراز کنند تا کمتر غبار غم بر دلشان بنشیند. امروز می‌دانیم زلزله چیست، چطور می‌آید و اصل و مرکزش کجاست، گسل‌ها را می‌شناسیم و نقشه و تصاویر ماهواره‌ای از آن‌ها داریم، اما باز زمین که می‌لرزد، نه به خانه اعتمادی هست و نه به کوی و گذر. در زلزله‌ی اخیر کرمانشاه، در کنار عمق فاجعه‌ی انسانی و خسارات مالی واردآمده بر مردم، ضربه‌ای هم بر پیکره‌ی فرهنگ و آثار تمدنی این مناطق وارد آمده است. استان باستانی کرمانشاه نزدیک به چهارهزار اثر تاریخی دارد؛ بناهایی که در طول دهه‌ها بدون توجه و مرمت به حیات خود ادامه داده‌اند. ساعاتی پس از وقوع زلزله بود که خبر از تخریب بخشی از آثار تاریخی استان‌های کرمانشاه و ایلام به‌ویژه در منطقه‌ی سرپل ذهاب، دشت دالاهو، ریجاب، ماهیدشت، گیلانغرب و قصرشیرین در خبرگزاری‌ها منتشر شد. با پیگیری و پرسش از مسئولان متوجه شدیم که خبر درست است و تمامی این آثار به‌طور  متوسط 20درصد دچار تخریب و ریزش شده‌اند. این خبر دو سو داشت. اول یافتن ذره‌ای آسودگی در میان این‌همه غم، از این‌که دانستیم این آثار هنوز پابرجا هستند و دوم تعجب و پرسش از این‌که چطور یک بنای چند صدساله در برابر چنین لرزه‌ای تاب آورده است، اما بناهای امروزی تخریب ‌شده‌اند؟ آنچه ما نیاموختیم چیست؟

نام اثر: کاخ خسرو
دوره: ساسانی
محل: قصرشیرین
کاربرد: این عمارت بنا به نوشته‌ی مورخین کاخی است که به دست خسروپرویز برای همسرش شیرین در میان نخلستان‌های منطقه ساخته‌ شده بود و روی صفه‌ای نظیر صفه‌ی تخت جمشید و به ارتفاع هشت متر واقع ‌شده است. بنا به نوشته‌ی جغرافی‌نویسان و مورخان عرب که نزدیک‌ترین راویان و گزارشگران به تاریخ صدر اسلام بوده‌اند، این بنا در دوره‌ی ساسانی کاخی مجلل در میان باغی مملو از درختان متنوع و برکه‌هایی با گل‌های نیلوفر بوده که حیوانات مختلف اعم از چهارپایان و پرندگان در آن به آزادی رفت‌وآمد می‌کردند و نمونه‌ای از بهشت در زمین بوده است. سفرنامه‌نویسان از طاق سنگی موجود در بنا تعریف بسیار كرده‌اند. طاقی که با وجود گذشت 1500 سال همچنان پابرجا مانده است.
میزان خسارت: اظهارنظر قطعی از میزان خسارات وارد بسیار زود است، اما براساس گزارش  کارشناسان میراث فرهنگی، می‌دانیم که برخی از دیوارها و سنگ‌های عمارت خسرو فروریخته‌اند. هرچند عامل فرسایش و بی‌توجهی به مرمت این بنا در طول سال‌ها تأثیر بسیار در سازه‌ی بنا داشته است، اما با ‌وجود این، نوع ساختار و مصالح به‌کاررفته در سازه‌ی آن، باعث شده بود که آنچه از عمارت باقی ‌مانده بود، طی قرن‌ها و با پشت سر گذاشتن زلزله‌های پیشین و حتی بمباران قصرشیرین در جنگ تحمیلی مقاومت کند و طاق سنگی و دیوارها و پایه‌ی ستون‌ها برجای خود باقی بمانند...



ارسال پیام اشتراک



 
 
 Security code